Mόνο να πιεις, να πιεις. Tι άλλο μπορείς να κάνεις;
MEXPINAXAPAΞEI
Aυτοί οι ποιητές είναι χειρότεροι κι από εραστές:
με βασανίζουν. Yποφέρω! Πώς γίνεται αυτό;
Σπαταλώντας μια ολόκληρη νύχτα
στο κρεβάτι με την ποιητικότητα ενός στίχου.
Έντάξει, εντάξει· λοιπόν, ακούς
τις στέγες και τις καμινάδες να τραγουδούν;
Aκούς τον θόρυβο που κάνουν τα μυρμήγκια
όταν κουβαλούν κόκκους στη φωλιά τους;
Θα ήμουν κακός αν δεν περίμενα τη δύση του ηλίου
για να ξεφορτωθώ όλες αυτές τις χιλιοχρησιμοποιημένες ρίμες
–να τις πετάξω στα μπάζα, στην ακτή–
μαζί με τους ρακοσυλλέκτες που τις έφεραν μπροστά στην
πόρτα μου;
O Διάβολος εξακολουθεί να με δοκιμάζει: «Άνοιξε το
παράθυρο,
και ούρλιαξε, ούρλιαξε, ούρλιαξε μέχρι να χαράξει».
ΩPAIEΣ MEPEΣ
Aυτές οι ωραίες μέρες με κατέστρεψαν.
Mια τέτοια μέρα παραιτήθηκα
από τη δουλειά μου στο «Eυαγές Ίδρυμα».
Mια τέτοια μέρα άρχισα το κάπνισμα.
Mια τέτοια μέρα ερωτεύτηκα.
Mια τέτοια μέρα ξέχασα
να φέρω αλάτι και ψωμί στο σπίτι.
Mια τέτοια μέρα επιδεινώθηκε η κατάστασή μου
κι άρχισα να γράφω στίχους.
Aυτές οι ωραίες μέρες με κατέστρεψαν.
ΔΩΡΕΑΝ
Ζούμε δωρεάν∙
τ’ οξυγόνο είναι δωρεάν∙ τα σύννεφα, επίσης.
Λόφοι, κοιλάδες: δωρεάν∙
βροχή και λάσπη: δωρεάν.
Το αμάξωμα του αυτοκινήτου,
η είσοδος στον κινηματογράφο,
οι βιτρίνες, όλα είναι δωρεάν∙
δυστυχώς, δεν ισχύει το ίδιο για το ψωμί και το τυρί.
Όμως, το θαλασσινό νερό είναι δωρεάν∙
η ελευθερία κοστίζει τη ζωή σου,
μα η σκλαβιά είναι δωρεάν∙
ζούμε δωρεάν,
δ ω ρ ε ά ν.
ΠOIHMAMETPYΠEΣ
Τσάντα με τρύπες, παλτό με τρύπες,
μανίκια με τρύπες, πουκάμισο με τρύπες,
γιλέκο με τρύπες, καφτάνι με τρύπες.
Άνθρωπος είσαι εσύ ή σουρωτήρι;
***
Ο Ορχάν Βελή Κανίκ γεννήθηκε στις 13 Απριλίου του 1914 στην Κωνσταντινούπολη. Εργάστηκε στην Ταχυδρομική Υπηρεσία της Άγκυρας, καθώς και ως μεταφραστής. Το 1941 εκδίδει το βιβλίο Garip με πρόλογο δικό του και ποιήματα των Οκτάι Ριφάτ, Μελίχ Τζεβντέτ Αντάυ και δικά του. Το Garip αποτέλεσε το μανιφέστο του ομώνυμου κινήματος που δέσποσε στη τουρκική λογοτεχνία τη δεκαετία του ’40 και την ανανέωσε. Έκτοτε ο Βελή εξέδωσε τέσσερις ακόμη ποιητικές συλλογές, το λογοτεχνικό περιοδικό Yaprak(28 τεύχη) και μετέφρασε πλήθος Γάλλων, Γιαπωνέζων και Κινέζων ποιητών. Στις 14 Νοεμβρίου 1950, στην Κωνσταντινούπολη, κατέρρευσε – μεταφέρθηκε εσπευσμένα στο νοσοκομείο, έπεσε σε κώμα και πριν τα μεσάνυχτα πέθανε. Η νεκροψία έδειξε εγκεφαλική αιμορραγία. Λίγες μέρες νωρίτερα, στην Άγκυρα, ο Τούρκος ποιητής είχε πέσει μεθυσμένος σ’ ένα χαντάκι. Έκτοτε παραπονιόταν καθημερινά για τους φρικτούς πονοκέφαλους που τον βασάνιζαν.
Ο Матеја Матевски (Ματέγια Ματέβσκι)ανήκει στην μεταπολεμική γενιά των Σλαβομακεδόνων ποιητών, εκείνης δηλαδή της γενιάς που έκανε την εμφάνιση της, όπως και στην Ελλάδα, είτε κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου είτε αμέσως μετά τη λήξη του. Και σε όλες τις επιμέρους εθνικές γλώσσες της πρώην Γιουγκοσλαβίας, η αντίστοιχη γενιά ποιητών θα επιχειρήσει μια αποφασιστική στροφή σηματοδοτώντας την αρχή της μοντέρνας γιουγκοσλαβικής ποίησης. Το γεγονός αυτό που παρατηρείται σχεδόν σε όλα τα βαλκανικά κράτη, και της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης, φυσικά δεν είναι τυχαίο. Οι συνθήκες ετεροχρονισμένης – σε σχέση με τα Δυτικοευρωπαϊκά κράτη - δηλαδή νεωτερικότητας, είναι ακριβώς που θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη μιας εύρωστης και γνήσια μοντερνιστικής ποιητικής γραφής στην Γιουγκοσλαβία, στην Ελλάδα, στη Βουλγαρία και βέβαια στην Τουρκία.
Ο Ματέγια Ματέβσκι θα γεννηθεί στις 13 Μαρτίου στην Κωνσταντινούπολη, όπου οι γονείς του είχαν μεταναστεύσει σε αναζήτηση εργασίας και μιας καλύτερης τύχης. Μετά από λίγο η οικογένεια του θα επιστρέψει στο Gostivar (στη δυτική Σλαβομακεδονία). Εκεί θα περάσει τα παιδικά του χρόνια και εκεί θα τον βρει το ξέσπασμα του Πολέμου. Θα συμμετάσχει ως έφηβος στο παρτιζάνικο κίνημα αντίστασης εναντίον του Γ΄ Ράιχ. Μετά το πέρας του πολέμου θα ολοκληρώσει τις σπουδές του στο Τμήμα Γιουγκοσλαβικής Φιλολογίας στα Σκόπια, και εν συνεχεία θα μετοικήσει για ένα χρόνο στο Παρίσι για μεταπτυχιακές σπουδές ως υπότροφος του γαλλικού κράτους επάνω στο σύγχρονο γαλλικό θέατρο. Από κει θα επιστρέψει στη Γιουγκοσλαβία για να εργαστεί αρχικά ως καθηγητής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ εν συνεχεία θα εργαστεί διαδοχικά στη Ραδιοφωνία και στη Τηλεόραση των νεοσυσταθεισών τότε κρατικών τηλεπικοινωνιών. Στα τέλη της δεκαετίας του ’60 θα οριστεί γενικός διευθυντής της κρατικής Ραδιοτηλεόρασης. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80 διετέλεσε πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνών Πολιτισμικών Σχέσεων της Γιουγκοσλαβικής Σοσιαλδημοκρατίας της Μακεδονίας ενώ παράλληλα εξελέγη τακτικός καθηγητής του Τμήματος Δραματικής Τέχνης του Πανεπιστημίου των Σκοπίων.
Η πρώτη του εμφάνιση στα γιουγκοσλαβικά γράμματα θα γίνει το 1956 με τη δημοσίευση της συλλογής Βροχές, η οποία θα χαιρετιστεί από την κριτική ως η πρώτη σημαντική προσπάθεια της σλαβομακεδονικής ποίησης να εξερευνήσει και να εκφράσει τη σύγχρονη ευαισθησία και ψυχολογία. Μέσα στις τρεις επόμενες δεκαετίες θα ολοκληρώσει τον κύριο όγκο του ποιητικού του έργου. Έτσι, θα ακολουθήσουν οι ποιητικές συλλογές Ισημερινός (1963), Ίρις (1976), ΟΚύκλος (1977), Φιλύρα (1981) και Η Γέννηση της Τραγωδίας (1985). Η τελευταία του ποιητική συλλογή Εσωτερικός χώρος κυκλοφόρησε το 2000. Ποιήματα του θα μεταφραστούν σχεδόν σε όλες τις σλαβικές γλώσσες (σερβοκροατικά, σλοβένικα, σλοβακικά, πολωνικά, ρώσικα) καθώς και σε αρκετές άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες (ιταλικά, ισπανικά, γαλλικά, δανικά, ρουμάνικα, αλβανικά και τούρκικα).
Ο Ματέγια Ματέβσκι είναι αναμφίβολα μια εμβληματική μορφή της σύγχρονης σλαβομακεδονικής λογοτεχνίας. Εκτός από την ποίηση θα ασχοληθεί εκτενώς με το δοκίμιο (το 1987 θα κυκλοφορήσουν δύο συγκεντρωτικοί τόμοι με τις κριτικές και τα δοκίμια του, Από την Παράδοση στο Μέλλον και Θέατρο και Δράμα), θα συνεργαστεί με πληθώρα λογοτεχνικών περιοδικών, ενώ θα ιδρύσει και το λογοτεχνικό περιοδικό Strouga το οποίο θα αφήσει κι αυτό με τη σειρά του τη σφραγίδα του στη σύγχρονη σλαβομακεδονική ποίηση και μέσω του οποίου θα διοργανώνει διεθνείς ποιητικές βραδιές.
[5]Полог: Κοιλάδα στο βορειοδυτικό τμήμα των Σκοπίων.
[6]Имарет: Το Ιμαρέτ είναι ένα ιδιαίτερο οθωμανικό κτίσμα το οποίο μπορούσε κανείς να βρει σε όλες τις άκριες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από τον 14ο μέχρι και τον 19ο αι. Συνήθως αποτελούσε τμήμα ενός ευρύτερου αρχιτεκτονικού συνόλου, του vakıf, που αποτελούταν από ένα νοσοκομείο, ένα τζαμί και ένα καραβάν-σεράι. Το Ιμαρέτ κατά την κλασική οθωμανική περίοδο χρησίμευε ως δημόσιο μαγειρείο, όπου σερβίρονταν, δωρεάν, κυρίως σούπες και ψωμί σε ταξιδιώτες και φτωχούς. Τα πιο γνωστά Ιμαρέτ στον ελλαδικό χώρο είναι το Αλατζά Ιμαρέτ στη Θεσσαλονίκη (που χρησίμευε ως πτωχοκομείο) και τα Ιμαρέτ της Καβάλας (χτισμένο το 1817 απ’ τον Μοχάμεντ Άλι που χρησίμευε ως ιεροδιδασκαλείο) και της Κομοτηνής (από τα παλαιότερα μουσουλμανικά μνημεία της Θράκης χτισμένο γύρω στο 1370).
[7] Ο ποιητής χρησιμοποιεί τη λέξη vratika (вратика) η οποία αποτελεί την ονομασία ενός λουλουδιού (tanacetum vulgare) το οποίο, απ’ όσο γνωρίζουμε, στην ελληνική καλείται «αθανασία» ή «αθάνατος». Ετυμολογικά προέρχεται από το ρήμαвраќа(επιστρέφω) και πρόκειται για ένα λουλούδι το οποίο παραδοσιακά πρόσφεραν σε όσους έφευγαν από την πατρίδα προκειμένου αυτοί να επιστρέψουν ασφαλείς σε αυτήν.
[8]Αναφορά στην 21η Ραψωδία της Ιλιάδας όπου οι Τρώες τρέπονται σε φυγή πανικόβλητοι από την επανεμφάνιση του Αχιλλέα. Πρβλ. και τα ποιήματα Τρώες του Κ.Π. Καβάφη και Διαβάζοντας έναν αρχαίο Έλληνα ποιητή του Bertolt Brecht.
Άλκι Ζαλαβρά, Δοτικό
-
Η κοπέλα ωραία μπουτού διχτυωτήξεκινάει να διασχίσει τον δρόμο με
κατακόκκινογιατί εμπιστεύεται πως η ζωήδεν είναι κάτι τόσο τραγικό να
κινδυνεύει Εγώ στο ...
Καταπάτηση
-
"Η Iστορία είναι ένας εφιάλτης από τον οποίο προσπαθώ να ξυπνήσω" (Τζέημς
Τζόυς)
Ο χρόνος που καλύπτει η Καταπάτηση αρχίζει περίπου από κει που τελειών...
Κάπως έτσι
-
Ας πούμε λοιπόν πως επιστρέφω.
Πώς επιστρέφω;
Ξεκινώντας από το τέλος νομίζω.
Από τη φετινή παράσταση, το φετινό μου ταξίδι:
Η Χώρα, βασισμένη σε κείμενα α...
I had everything I needed to commit suicide
-
*κι όταν η απόσταση μεγάλωνε, σε ονειρευόμουν σε κάτι όνειρα απλοϊκά
χολυγουντιανής αισθητικής· περπατούσαμε, ας πούμε, σε μια προκυμαία γεμάτη
κόσμο με...
Οι Δώδεκα: Μια ημιτελής συμφωνία
-
*Τσαμαδού**. **Στέκι μεταναστών. Πέτρος σκοτάδι ασάλευτο στέκεται ώμους
στο παράθυρο. Δεν βιάζεται σιωπή. Δεν σκέπτεται τη νύκτα άνθρωπος. Κάποτε
μόνο τον...
Ζαχαροπλαστικόν Θαύμα
-
Αγαπητοί μου πιστοί, κι εσείς αγαπητοί μου άπιστοι: για άλλη μια φορά η
Μεγάλη Θεά μας τίμησε με ένα Αληθινό Θαύμα!
Όπως κάθε χρόνο, κατά την Ιεράν Ιεροτε...
μας κρατάν όμηρους
-
και δεν είναι μόνο αυτοί που νομίζεις ξέρεις, με τις στολές και την ηλίθια
φάτσα. είναι πολύ περισσότεροι. είναι όλοι. ______________________
υπάλληλος τρα...
4.Τα δένδρα της πόλης: Παυσίπονο στην τούμπα
-
«Φιλαράκι πάρε κι αυτά για το δρόμο!». Με μια χούφτα χαρτομάντιλα στο δεξί,
μπας και σταματήσει η ρινορραγία και το υπόλοιπο κουτί σόφτεξ δώρο από τον
τα...
Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗ
-
Ο αόρατος οικοδόμος
μέσα στο αυτί μου η πραγματικότητα
βουίζει
σαν ήχος μπετονιέρας
γκρουν και γκρουν
ακούραστη
να ανακατεύει το χαρμάνι
πάντα έ...